branderige ogen

Oogtest stelt alzheimer vast

Met een simpele oogtest kunnen artsen vaststellen of iemand een vroeg stadium van alzheimer heeft. Onderzoeken daarnaar zijn het afgelopen weekend gepresenteerd op een internationaal alzheimercongres in Kopenhagen.
De artsen kijken in het netvlies en de ooglens naar de aanwezigheid van het beta-amyloïd-eiwit, dat klontjes vormt in de hersenen en een van de belangrijkste indicatoren van alzheimer is. Hetzelfde eiwit hoopt zich ook op in de ogen.

Wetenschappers benadrukken dat aanvullend onderzoek nodig is, maar zijn blij met de eerste resultaten. De ziekte van Alzheimer beschadigt het brein jaren voordat zich symptomen voordoen. Daardoor beginnen patiënten vaak te laat met de behandeling.

Niet nieuw
Oogtesten om alzheimer op te sporen zijn niet nieuw, benadrukt Martijn Gort van Alzheimer Nederland. ‘Zo is eerder onderzoek gedaan naar de oogbewegingen bij het volgen van licht. Mensen die de ziekte bleken te hebben, hadden grotere problemen met het wegkijken dan de andere proefpersonen. Maar onderzoek naar beta-amyloïd is voor zover ik weet niet eerder gedaan.’

Wel stelden wetenschappers aan de hand van testen met potten pindakaas vast dat het wegvallen van de reuk kan duiden op beginnende alzheimer. En Britse wetenschappers maakten onlangs grote stappen in de ontwikkeling van een bloedtest om de aanwezigheid van de ziekte aan te tonen. Ook daarbij zoeken wetenschappers naar de eiwitten die een indicator zijn van de ziekte. Medicijnfabrikanten ten slotte, sleutelen al aan pillen die het alzheimereiwit uit de hersenen verwijderen.

Belangrijke wetenschappelijke stap
Alzheimer Nederland beschouwt de nieuwe oogtest als een belangrijke wetenschappelijke stap. ‘Want het maakt deel uit van breder onderzoek naar het vroeg opsporen van de ziekte van Alzheimer’, zegt Gort. ‘De oogtest heeft, net als de bloedtesten, het voordeel dat deze minder vervelend is voor de patiënt dan de hersenscans of ruggenprik. Al zijn die nu nog het betrouwbaarst.’

Het duurt nog wel een aantal jaar voordat de nieuwe oogtest beschikbaar is, denkt Gort. ‘Er is nog maar een klein aantal mensen getest. Bovendien vertelt de test nog onvoldoende. Het toont een ‘alzheimereiwit’ aan, maar lang niet iedereen met dat eiwit krijgt of heeft ook daadwerkelijk alzheimer. Nu nog zegt de test hooguit dat deze persoon een wat groter risico heeft om de ziekte te krijgen.’

35 miljoen mensen
Wereldwijd lijden naar schatting 35 miljoen mensen aan alzheimer, wat leidt tot geheugenverlies en verwarde gedachten. Verwacht wordt dat dit aantal fors zal toenemen, onder meer doordat mensen steeds ouder worden.